Wyrok TSUE w sprawie sankcji kredytu darmowego
23 kwietnia br. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) wydał wyrok w sprawie sankcji kredytu darmowego (SKD), odpowiadając na pytania prejudycjalne Sądu Rejonowego we Włodawie (sygn. C-744/24).
Rozstrzygnięcie dotyczy zasad kredytowania kosztów kredytu konsumenckiego oraz zakresu obowiązków informacyjnych kredytodawców. Wyrok wpisuje się w prokonsumencką linię orzeczniczą i zaostrza standardy oferowania kredytów konsumenckich.
Warto podkreślić, iż uzyskanie sankcji kredytu darmowego nie ma charakteru automatycznego i każdorazowo wymaga wykazania naruszenia obowiązków informacyjnych, które może mieć wpływ na sytuację konsumenta. Wyrok TSUE pozostawia jednocześnie możliwość obrony dla instytucji finansowych w tym zakresie.
Kluczowe tezy wyroku TSUE:
- Zakres „całkowitej kwoty kredytu”
„Całkowita kwota kredytu” obejmuje wyłącznie środki faktycznie udostępnione konsumentowi. Nie obejmuje ona kosztów kredytu, nawet jeśli są one kredytowane.
- Rozdzielenie pojęć: kwota kredytu vs. koszt kredytu
„Całkowity koszt kredytu”, tj. odsetki, prowizje, ubezpieczenia itd., stanowi odrębną kategorię i nie może być utożsamiany z „całkowitą kwotą kredytu”.
- Kredytowanie kosztów a odsetki
TSUE nie wykluczył co do zasady możliwości kredytowania kosztów, jednak wskazał, że nie mogą one być traktowane jako część „całkowitej kwoty kredytu” stanowiącej podstawę do obliczania odsetek w sposób nieprzejrzysty dla konsumenta.
- Podstawa obliczania RRSO i odsetek
RRSO oraz odsetki powinny być kalkulowane w sposób spójny z definicją „całkowitej kwoty kredytu” oraz w sposób przejrzysty i zrozumiały dla konsumenta.
- Zakaz wprowadzania w błąd co do kosztów
Nie jest dopuszczalne konstruowanie umowy w sposób, który może sugerować, że konsument otrzymuje wyższą kwotę kapitału niż faktycznie udostępniona, lub który zaciera granicę między kapitałem a kosztami.
- Obowiązki informacyjne kredytodawcy
Banki są zobowiązane do:
- jasnego, precyzyjnego i pełnego wskazania struktury kredytu,
- wyraźnego rozdzielenia kapitału i kosztów,
- przedstawienia mechanizmu naliczania odsetek w sposób umożliwiający jego zrozumienie przez przeciętnego konsumenta.
Nie jest wystarczające podanie jedynie stopy procentowej i łącznej kwoty odsetek, jeżeli sposób ich naliczania nie jest transparentny.
Naruszenie powyższych zasad, w szczególności błędne określenie „całkowitej kwoty kredytu” lub brak przejrzystości, może skutkować zastosowaniem sankcji kredytu darmowego, tj. obowiązkiem zwrotu przez konsumenta wyłącznie kapitału, bez odsetek i innych kosztów.
Jednocześnie ocena zasadności zastosowania SKD wymaga każdorazowo analizy konkretnej umowy oraz zakresu naruszenia.
Wyrok zapadł w okresie prac nad implementacją dyrektywy Consumer Credit Directive II (CCD2) krajową ustawą o kredycie konsumenckim, w ramach której zawarte są również przepisy dotyczące sankcji kredytu darmowego. W toku tych prac KZBS w uzgodnieniu z sektorem banków spółdzielczych, zgłosił istotne zastrzeżenia co do projektowanych rozwiązań. Prace w tym zakresie są kontynuowane.
Link do wyroku: https://infocuria.curia.europa.eu/tabs/document/C/2024/C-0744-24-00000000RP-01-P-01/ARRET/319618-PL-1-html