Udział KZBS w konsultacjach publicznych Komisji Europejskiej w sprawie konkurencyjności sektora bankowego UE

W dniu 11 lutego br. Komisja Europejska uruchomiła konsultacje publiczne w sprawie konkurencyjności sektora bankowego UE, które zostały zakończone 19 kwietnia br. W konsultacjach wziął udział również Krajowy Związek Banków Spółdzielczych. Poniżej przedstawiamy główne kwestie poruszone przez KZBS w ramach powyższych konsultacji.

W opinii KZBS, problem z konkurencyjnością sektora bankowego UE ma charakter systemowy. Ramy regulacyjne UE, zwłaszcza pakiet CRD/CRR, tworzą nierówne warunki funkcjonowania podmiotów na rynku finansowym. Przepisy UE faworyzują duże banki i dynamicznie rozwijające się podmioty niebankowe (fintechy), które często funkcjonują na obrzeżach rygorystycznego systemu. W przypadku mniejszych podmiotów, określanych w UE mianem „małych i niezłożonych instytucji” (small and non-complex institutions, SNCI), konieczność zapewnienia zgodności z przepisami UE powoduje wysokie koszty, które stają się barierą dla ich rozwoju (innowacyjności, ekspansji rynkowej itp.). W Polsce do kategorii SNCI zaliczają się prawie wszystkie banki spółdzielcze. 

W związku z powyższym KZBS poruszył następujące problemy w ramach konsultacji publicznych KE: 

• Proporcjonalność. Podmioty o statusie SNCI powinny być wyłączone z najbardziej obciążających obowiązków sprawozdawczych i informacyjnych. Pożądane byłoby także wydawanie odrębnych, uproszczonych regulacji dla SNCI. Odciążenie biurokratyczne jest kluczowe dla poprawy konkurencyjności banków spółdzielczych, gdyż pozwoli im wrócić do ich misyjnej roli, tj. finansowania lokalnych społeczności i lokalnej gospodarki.
• Goldplating. Należy przyjąć zasadę, że w przypadku implementacji przepisów UE nie będą wprowadzane do polskiego porządku prawnego dodatkowe rozwiązania czy wymogi, które nie wynikają wprost z postanowień dyrektyw UE. Eliminacja takiej „nadmiarowości legislacyjnej” jest niezbędna, aby nie stawiać polskich banków spółdzielczych w gorszej pozycji konkurencyjnej względem SNCI funkcjonujących w innych krajach UE.
• Wytyczne i standardy techniczne. Należy ograniczyć wydawanie przez Europejski Urząd Nadzoru Bankowego (EBA) tzw. regulacji poziomu 3 (wytycznych i standardów technicznych). Zahamuje to obserwowane zjawisko „inflacji legislacyjnej”, czyli nadmiernej „produkcji” dodatkowych przepisów przez EBA, które de facto stają się obowiązującym prawem (przy czym są często niespójne, dublują lub nadinterpretują przepisy bazowe itd.). Dzięki temu banki będą mogły skupić się na pozyskiwaniu i obsłudze klientów, a nie na interpretacji nieustannie zmieniających się przepisów (to ostatnie jest poważnym problemem dla małych banków, które posiadają ograniczone liczebnie zasoby kadrowe).
• Raportowanie ESG. Należy wprowadzić uproszczone wymogi informacyjne w zakresie ESG dla banków spółdzielczych. Dotyczy to w szczególności ich ekspozycji wobec małych przedsiębiorstw i rolników. Banki mają obowiązek raportowania ryzyk ESG, podczas gdy ich główni klienci (MŚP i rolnicy) nie podlegają dyrektywie CSRD i nie dysponują odpowiednimi danymi.
• Ład wewnętrzny i polityka wynagrodzeń. Restrykcyjne wymogi (np. krajowa Rekomendacja Z czy wytyczne EBA) zmuszają małe banki spółdzielcze do tworzenia rozbudowanych struktur kontrolnych, które są nieadekwatne do skali i ryzyka ich działalności. Wpływa to na wzrost kosztów jednostkowych obsługi procesów, które są znacznie większe niż w dużych bankach komercyjnych. Ponadto, sztywne limity premii i skomplikowane mechanizmy odroczeń wypłat istotnie obniżają atrakcyjność sektora jako pracodawcy, utrudniając pozyskiwanie wysokiej klasy ekspertów, co przyczynia się do pogorszenia pozycji konkurencyjnej.
• Nowe technologie. Implementacja wymogów dotyczących odporności cyfrowej i sztucznej inteligencji (DORA, AI Act) generuje ogromne koszty, których małe banki często nie są w stanie ponieść samodzielnie. W związku z tym istnieje ryzyko wykluczenia cyfrowego wielu banków spółdzielczych, jeśli regulacje nie uwzględnią specyfiki ich działania w ramach zrzeszeń, gdzie technologie powinny być wdrażane centralnie.
• Outsourcing. Zmiana podejścia organów nadzorczych do outsouringu wewnątrz zrzeszeń. Regulacje powinny wspierać, a nie utrudniać centralizację funkcji compliance, AML czy IT, co jest jedyną drogą do redukcji kosztów operacyjnych przy zachowaniu bezpieczeństwa. 
• Unia bankowa a ochrona depozytów. KZBS przypomniał, że aktualnie na poziomie państw członkowskich UE wciąż nie ma woli politycznej i zgody na stworzenie ponadnarodowego systemu gwarantowania depozytów (EDIS), a także nie wydaje się to realne w przewidywalnej przyszłości. Ochronę depozytów w UE do wysokości 100 tys. euro (lub wyższej w określonych przypadkach) mają zapewniać krajowe systemy gwarantowania depozytów na mocy dyrektywy DGS, która została ostatnio znowelizowana.