Podsumowanie I dnia X Europejskiego Kongresu Finansowego (12 października 2020)

O wiarygodności finansowej Polski na arenie międzynarodowej, ryzyku kryzysu bankowego i scenariuszach wyjścia z recesji po pandemii koronawirusa rozmawiali uczestnicy X Europejskiego Kongresu Finansowego podczas pierwszego dnia obrad.

Chociaż dziesiątą edycję jednego z najważniejszych spotkań ekonomistów w Polsce trzeba było w tym roku w całości przenieść do internetu, nie osłabiło to emocji towarzyszących dyskusjom. Pandemia koronawirusa, która uderzyła w światową gospodarkę, nie oszczędziła bowiem również Polski. Główne pytania – które zadają sobie teraz eksperci – brzmią: Kiedy gospodarka powróci do stanu sprzed pandemii i jak można jej pomóc?

O tym, że idą czasy wysokiej inflacji, słabszego wzrostu gospodarczego i rosnącego długu, jest przekonany prof. Charles Goodhart, słynny brytyjski ekonomista, od którego wystąpienia rozpoczął się X EKF.

– Będzie to trudny okres dla banków centralnych, które będą pod presją utrzymywania długo dużo niższych stóp procentowych i jednocześnie będą miały problem z utrzymaniem celu inflacyjnego – dodał prof. Charles Goodhart, emerytowany profesor bankowości i finansów w London School of Economics oraz były członek Komitetu Polityki Pieniężnej, decydującego o stopach procentowych Banku Anglii.

Podczas dyskusji „Pandemia nie usprawiedliwia błędów…” ekonomiści podkreślali, że Polska nie może pozwolić sobie na utratę wiarygodności na zagranicznych rynkach, np. nieostrożną politykę fiskalną czy brak właściwej komunikacji banku centralnego z rynkiem. Jak zaznaczył prof. Jerzy Hausner, nawet najlepszy plan gospodarczy na wyjście z recesji nie obroni się bez wiarygodności ekonomicznej kraju.

O tym, że polska gospodarka i finanse skutecznie bronią się przed pogłębieniem problemów wynikających z pandemii przekonywał uczestników X EKF Tadeusz Kościński, Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej. Zasugerował on też możliwość uruchomienia kolejnej „tarczy” wspomagającej gospodarkę.

– Odpowiedzialna polityka to polityka odważna i ekspansywna. Musimy przełamać niepewność sektora prywatnego co do przyszłości. Niepewność, która mogłaby ograniczyć inwestycje i konsumpcję. Chodzi tu o dobrze wycelowany impuls fiskalny – powiedział Tadeusz Kościński w wystąpieniu otwierającym X EKF.

Co jednak bardzo istotne, ekonomiści obawiają się, że zmagające się ze spowolnieniem rynkowym i nadmiernymi obciążeniami podatkowymi banki będą miały problem z tym, by ponownie stać się kołem zamachowym gospodarki.

Jak wyliczył prof. Dariusz Filar, w okresie od stycznia do sierpnia 2020 r. aż 10 banków komercyjnych i 10 banków spółdzielczych w Polsce odnotowało straty. To bardzo niepokojące zjawisko, bo każe zadać pytanie, co stanie się, gdy banki zaczną potrzebować wsparcia kapitałowego. Skoro sektor stał się mało atrakcyjny dla inwestorów prywatnych, być może konieczne będzie wsparcie go przez państwo, a to pogłębi proces renacjonalizacji banków.

W wypowiedziach ekonomistów było słychać sporo niepewności dotyczącej przyszłości gospodarczej Europy po pandemii. Przedstawiciele zagranicznych instytucji finansowych zgadzali się, że wyjście europejskich gospodarek z recesji może potrwać do 2022-2023 r.

– Bez względu na to, jak szybko poszczególne kraje Europy gospodarczo wrócą do poziomów sprzed wybuchu pandemii, i tak wszyscy będziemy mieli stracone co najmniej dwa lata. Wiele przedsiębiorstw nie przetrwa tego kryzysu, nawet pomimo wprowadzenia szeregu programów pomocowych – podkreślił Stefan Schneider, główny ekonomista niemieckiego Deutsche Banku.

Dlatego, co również przewijało się w większości dyskusji, potrzebne są intensywne programy inwestycyjne, które przynajmniej częściowo pozwoliłyby zasypać dziurę po pandemii. Kluczowe w tym zakresie mogą okazać się wydatki rządowe.

– Konstrukcja polityki fiskalnej jest teraz kluczowa. Wielka interwencja fiskalna jest konieczna, a jej skala powinna być taka, jak będzie potrzebna – powiedział Shamik Dhar, główny ekonomista Bank of New York Mellon.

Z kolei Beata Javorcik, główna ekonomistka z Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju zwracała uwagę, że kraje Europy Środkowo-Wschodniej powinny wyciągnąć wnioski nie tylko z obecnej sytuacji, ale z trwającego już od dekady trendu. Pandemia nastąpiła, gdy kraje te wchodziły w gospodarcze spowolnienie. Tymczasem po poprzednim wielkim kryzysie finansowym okazało się, że utraciły wcześniejszy wzrost produktywności. – Trzeba postawić na wzrost poprzez innowacje. Ale to zależy od jakości instytucji i zarządzania – podkreśliła ekonomistka.

Swoimi spostrzeżeniami podzielił się też uczestnikami X EKF Zbigniew Jagiełło, prezes banku PKO BP. Podczas spotkania zaprezentował on książkę „Od skarbonki do chmury, czyli historia transformacji PKO BP”, w której opisał transformację PKO BP do dużego i nowoczesnego banku.

Więcej relacji z poszczególnych paneli Kongresu znajduje się TU