Konferencja KZBS pt. Biznes i tożsamość – wspólnie tworzymy przyszłość bankowości spółdzielczej

27 maja 2026 r. w Hotelu Windsor w Jachrance odbyła się konferencja Krajowego Związku Banków Spółdzielczych pt. „Biznes i tożsamość – wspólnie tworzymy przyszłość bankowości spółdzielczej”. Wydarzenie połączone było z galą inaugurującą „Czerwiec z Bankiem Spółdzielczym” oraz obchodami jubileuszu 35-lecia KZBS.

Konferencję otworzyła Prezes Zarządu KZBS prof. Małgorzata Iwanicz-Drozdowska, która przywitała uczestników, gości oraz partnerów wydarzenia. W swoim wystąpieniu podkreśliła znaczenie hasła przewodniego konferencji: „Biznes i tożsamość”. Jak wskazała, o biznesowych wyzwaniach sektora — konieczności zwiększania przychodów, poprawy struktury bilansu czy wzmacniania efektywności działania — środowisko bankowości spółdzielczej rozmawia regularnie. Tym razem jednak celem spotkania było spojrzenie na te zagadnienia z perspektywy tożsamości spółdzielczej.

Prezes KZBS zwróciła uwagę, że warto nieustannie przypominać, czym jest istota spółdzielczości bankowej, jakie praktyki najlepiej wyrażają jej charakter oraz jak model ten funkcjonuje w szerszej, europejskiej perspektywie. Podkreśliła, że bank spółdzielczy nie jest „małym bankiem komercyjnym”, lecz instytucją wyrastającą z pięknej tradycji współdziałania, lokalności i odpowiedzialności za wspólnotę. Połączenie biznesu i tożsamości może być więc receptą na skuteczne funkcjonowanie banków spółdzielczych przez kolejne dziesięciolecia.

Konferencja była okazją do rozmowy o najważniejszych wyzwaniach stojących przed sektorem: zmianach technologicznych, konkurencji na rynku finansowym, regulacjach, przyszłych modelach działania oraz sposobach zachowania i wzmacniania spółdzielczej tożsamości w nowych warunkach gospodarczych. Zgodnie z założeniami programowymi spotkanie łączyło perspektywę biznesową z refleksją nad wartościami, lokalnością i społeczną rolą banków spółdzielczych.

Banki spółdzielcze i ekonomia 5.0

Wystąpienie Tomasza Dzidy „Bankowość jutra – trendy, które zmieniają reguły gry. Model spółdzielczy jako naturalny beneficjent Ekonomii 5.0” było poświęcone przyszłości sektora finansowego oraz miejscu bankowości spółdzielczej w warunkach szybkiej zmiany technologicznej, społecznej i regulacyjnej. Prelegent wskazał główne czynniki wpływające na banki: niestabilność geopolityczną, presję kosztową, rozwój FinTechów i BigTechów, cyberbezpieczeństwo, sztuczną inteligencję, ochronę danych, ESG oraz transformację energetyczną.

Istotnym punktem była refleksja nad lekcjami płynącymi z kryzysów. Kryzys finansowy 2008 r. pokazał znaczenie transparentności, odporności organizacyjnej, płynności i zarządzania ryzykiem. Doświadczenia brytyjskie wskazują na rosnącą wagę kultury organizacyjnej, odpowiedzialności zarządów oraz realnej troski o klienta, zwłaszcza klienta wrażliwego.

W części poświęconej Ekonomii 5.0 podkreślono, że technologie cyfrowe, dane i sztuczna inteligencja powinny służyć nie tylko wzrostowi gospodarczemu, lecz także dobrostanowi człowieka, zrównoważonemu rozwojowi i tworzeniu wartości społecznej. W tym kontekście bankowość spółdzielcza ma naturalne przewagi: lokalność, relacje, zaufanie, znajomość potrzeb społeczności, finansowanie lokalnej gospodarki oraz model oparty na współodpowiedzialności. Największą szansą sektora jest rosnąca potrzeba relacji, bliskości i lokalnej odporności — obszarów trudnych do skopiowania przez duże banki komercyjne i globalne platformy technologiczne.

Prelegent wskazał też ograniczenia: zbyt słabą narrację tożsamościową, niewystarczające wykorzystanie technologii i AI oraz defensywne podejście do zmiany. Przyszłością powinno być przejście od modelu „małego banku komercyjnego” do lokalnego ekosystemu zaufania, łączącego technologię, człowieka i społeczność.

Dyfuzja zmian i innowacji wymaga czasu — niekiedy kilku lat. Dlatego w procesie transformacji szczególnego znaczenia nabierają solidne fundamenty: odporność organizacyjna, płynność oraz skuteczne zarządzanie ryzykiem. Równie ważne jest rozszerzenie perspektywy zarządczej o kulturę organizacyjną i standardy zachowań właściwe dla instytucji zaufania. Banki spółdzielcze powinny pozycjonować się w duchu zaufania, odpowiedzialności i bliskości, a do zmian podchodzić w sposób zwinny, ale jednocześnie wyważony — tak, aby innowacje wzmacniały ich model działania, a nie osłabiały jego spółdzielczy charakter.

W części zarządczej omówiono narzędzia transformacji: nawyk skalowania, przegląd strategii, analizę wrażliwości, testy warunków skrajnych, zrównoważoną kartę wyników oraz łączenie ról wizjonera, innowatora, operatora i lidera-opiekuna. Konkluzją było wezwanie do zwinnej zmiany, opartej na solidnych fundamentach, kulturze zaufania, odpowiedzialności społecznej i mądrym wykorzystaniu AI. 

Pytania z Sali – trend 5.0 jest pewny, czy człowiek pozostanie w centrum, ale z wykorzystaniem AI? AI jest tylko narzędziem, ale czy ono jest etyczne, także w przyszłości – czy nie odbędzie się to kosztem ekologii albo człowieka? Nie ma na to teraz licencji. Rozwiązania wprowadzą regulatorzy.

Ostatnia dekada i dalsze perspektywy

Prezentacja Sławomira Grzelczaka, Wiceprezesa Biura Informacji Kredytowej S.A., pt. „Bankowość spółdzielcza w liczbach. 10 lat przemian i perspektywy na kolejne lata” pokazała obraz sektora banków spółdzielczych widziany przez dane kredytowe, strukturę klientów oraz zmiany zachodzące na rynku finansowym w ostatniej dekadzie.

Jednym z głównych wniosków wystąpienia był fakt, że w bankach spółdzielczych dominują kredyty firmowe. W 2026 r. stanowiły one ponad 70 proc. portfela banków spółdzielczych, podczas gdy w bankach komercyjnych większą część portfela tworzą kredyty dla klientów indywidualnych. Pokazuje to odmienny profil działania bankowości spółdzielczej, silniej związany z lokalną przedsiębiorczością, rolnictwem, samorządami i sektorem MŚP.

W części poświęconej klientom indywidualnym podkreślono, że banki spółdzielcze są szczególnie aktywne w południowo-wschodniej Polsce. W ostatnich latach odnotowano wzrost sprzedaży kredytów gotówkowych i mieszkaniowych, choć jednocześnie udział banków spółdzielczych w rynku tych produktów spadał lub pozostawał ograniczony. Ważną pozytywną informacją była natomiast jakość portfela — kredyty gotówkowe i mieszkaniowe w bankach spółdzielczych charakteryzują się niższym udziałem opóźnień powyżej 90 dni niż w bankach komercyjnych.

Zwrócono też uwagę na zmiany demograficzne. W strukturze klientów banków spółdzielczych widoczne jest odmłodzenie, a kredyty ratalne oraz rozwiązania typu BNPL przyciągają młodszych klientów. Jednocześnie sektor powinien uważniej obserwować rosnącą grupę obcokrajowców korzystających z finansowania, zwłaszcza obywateli Ukrainy i Białorusi. To segment, którego znaczenie w całym rynku kredytowym systematycznie rośnie.

W odniesieniu do przedsiębiorców dane potwierdzają bardzo mocną pozycję banków spółdzielczych w finansowaniu rolników — szczególnie w centralnej Polsce. Wysoki pozostaje także udział sektora w portfelu kredytów dla rolnictwa, MŚP i jednostek samorządu terytorialnego. Jednocześnie prezentacja wskazała na spadek udziału w sprzedaży kredytów dla mikroprzedsiębiorców oraz zmniejszenie sprzedaży kredytów dla JST. Podobnie jak w przypadku klientów indywidualnych, mocną stroną banków spółdzielczych pozostaje jakość portfela, zwłaszcza w finansowaniu rolników i mikroprzedsiębiorców.

W podsumowaniu Sławomir Grzelczak wskazał trzy główne kierunki działania. Sektor powinien utrzymać silną pozycję na rynku agro i MŚP, niską szkodowość oraz stabilny udział w kredytach mieszkaniowych. Poprawy wymaga pozycja w kredytach gotówkowych, rozwój kredytów ratalnych i BNPL oraz większe zainteresowanie obcokrajowcami jako rosnącą grupą klientów. Elementami wyróżniającymi banki spółdzielcze w kolejnych latach mogą być biometria, szybkie procesy kredytowe oraz lepsze doświadczenie użytkownika, czyli User Experience.

Przyszłość i technologia

Panel dyskusyjny „Przyszłość bankowości spółdzielczej w perspektywie 10 lat”, prowadzony przez Prezes KZBS prof. Małgorzatę Iwanicz-Drozdowską, był poświęcony strategicznym wyzwaniom i szansom stojącym przed sektorem bankowości spółdzielczej w horyzoncie najbliższej dekady. W rozmowie udział wzięli: Tomasz Gromada, Wiceprezes Zarządu Banku BPS, Sławomir Grzelczak, Wiceprezes Zarządu BIK, Paweł Bułgaryn z FinTech Poland, Zbigniew Pomianek, Wiceprezes Zarządu Asseco Poland, oraz Karol Wolniakowski, Wiceprezes Zarządu SGB-Banku.

Punktem wyjścia do dyskusji była teza, że technologia trwale zmienia sektor finansowy, a bankowość spółdzielcza, choć zakorzeniona w tradycyjnym modelu finansów, będzie musiała coraz uważniej korzystać z nowych rozwiązań: sztucznej inteligencji, automatyzacji, tokenizacji, otwartych danych, a w dalszej perspektywie także technologii DLT i rozwiązań związanych z cyfrowym pieniądzem. Panel nawiązywał do wcześniejszego wystąpienia o Ekonomii 5.0, w którym podkreślono znaczenie technologii służącej człowiekowi, lokalnym społecznościom i zrównoważonemu rozwojowi.

Uczestnicy panelu zastanawiali się, czy banki spółdzielcze powinny uczestniczyć we wszystkich obszarach technologicznego wyścigu, czy raczej wybierać te rozwiązania, które realnie wzmacniają ich model działania. Ważnym wątkiem była potrzeba zachowania równowagi między cyfryzacją a relacyjnością. Technologia nie powinna zastępować lokalnego zaufania, lecz wspierać obsługę klientów, poprawiać efektywność procesów, zwiększać bezpieczeństwo oraz umożliwiać lepsze rozpoznanie potrzeb członków i klientów.

Szczególne miejsce zajęła rozmowa o kredytach — dla MŚP, rolnictwa, klientów indywidualnych i hipotecznych. Dyskutowano, ile w tym obszarze powinno pozostać decyzji opartych na znajomości lokalnego rynku i relacji, a ile można powierzyć automatyzacji, analizie danych i sztucznej inteligencji. Wskazano także na wyzwania demograficzne: starzenie się klientów, depopulację części obszarów wiejskich oraz napływ nowych grup klientów.

Panel objął również przyszłość systemów płatniczych i rozliczeniowych, w tym pytanie, czy bankowości spółdzielczej wystarczy sprawny krajowy system rozliczeń 24/7 w PLN, czy konieczne będzie szersze przygotowanie do interoperacyjności z rozwiązaniami europejskimi i globalnymi. Rozmawiano także o testowaniu aplikacji dla klientów, rozwoju bankowości mobilnej, personalizacji usług i potrzebie stworzenia nowoczesnych narzędzi dla członków i udziałowców banków spółdzielczych.

Przyszłość bankowości spółdzielczej nie polega na prostym naśladowaniu banków komercyjnych ani firm technologicznych. Jej siłą może być połączenie nowoczesnych technologii z lokalnością, zaufaniem, członkostwem i odpowiedzialnością za wspólnotę. Kluczowe będzie selektywne, mądre wdrażanie innowacji — tak, aby cyfryzacja wzmacniała spółdzielczy charakter banków, a nie go rozmywała.

W panelu dyskusyjnym jednym z istotnych wątków było pytanie, czy bankowość spółdzielcza powinna uczestniczyć w wyścigu technologicznym na wszystkich polach, czy raczej podchodzić do nowych rozwiązań selektywnie. Uczestnicy byli zgodni, że sektor musi dostosowywać się do wymagań rynku, ale nie powinien bezrefleksyjnie gonić za każdą technologiczną nowinką.

Zbigniew Pomianek zwrócił uwagę, że banki spółdzielcze muszą spełniać podstawowe oczekiwania klientów w zakresie nowoczesnej bankowości, bezpieczeństwa i wygody obsługi. Jednocześnie podkreślił, że część najbardziej innowacyjnych rozwiązań może być dziś dla sektora rozwiązaniami „na wyrost”. W jego ocenie banki spółdzielcze nie muszą być pionierami w każdym obszarze technologii. Często rozsądniejszą strategią jest rola świadomego naśladowcy, który wdraża rozwiązania już sprawdzone, bezpieczne i rzeczywiście przydatne klientom. W tym kontekście szczególnego znaczenia nabiera bezpieczeństwo oraz odpowiedzialna decyzja, których rozwiązań nie należy udostępniać klientom zbyt wcześnie.

Odnosząc się do testowania aplikacji dla klientów, wskazano, że jest to proces trudny, czasochłonny i wymagający dużych zasobów. Coraz częściej wspiera go sztuczna inteligencja, jednak błędem byłoby założenie, że AI jest rozwiązaniem tanim i prostym we wdrożeniu. Jej wykorzystanie wymaga odpowiedniego przygotowania, kontroli jakości, bezpieczeństwa danych i jasnego celu biznesowego.

Tomasz Gromada podkreślił, że banki spółdzielcze nie powinny ani bezrefleksyjnie „łapać się wszystkiego”, ani biernie obserwować zmian. Technologia napędza biznes, ale relacje, zaufanie i lokalność pozostają kapitałem, którego sektor nie może utracić. Dlatego konieczny jest wybór takich rozwiązań, które można skalować na wiele banków zrzeszenia i które wspierają realne potrzeby organizacyjne. Wskazał zwłaszcza na znaczenie procesów workflow, monitoringu oraz rozwoju zaplecza back office. Zaznaczył również, że przecenianie krótkoterminowych zysków może być ryzykowne, jeżeli odbywa się kosztem spółdzielczego charakteru banków. W odniesieniu do aplikacji dla udziałowców wskazał, że w Grupie BPS funkcjonują już różne rozwiązania aplikacyjne, a naturalnym kierunkiem może być także rozwój funkcjonalności związanych z członkostwem i udziałowcami.

Karol Wolniakowski zwrócił uwagę na finansowy wymiar inwestycji technologicznych. Przypomniał, że około kilkunastu lat temu powstawały pierwsze aplikacje bankowe, a równolegle rozwijały się globalne fintechy, takie jak Revolut. Dziś banki spółdzielcze konkurują z podmiotami działającymi w skali międzynarodowej, dlatego muszą bardzo racjonalnie wybierać obszary inwestycji. Priorytetem powinny być rozwiązania przynoszące realne korzyści: płynna bankowość, szybkie i sprawne udzielanie kredytów, bezpieczeństwo oraz skuteczne mechanizmy antyfraudowe. Jednocześnie podkreślił, że w procesach obsługi zawsze powinno pozostać miejsce dla człowieka. Klient musi mieć możliwość rozmowy z pracownikiem banku, a nie wyłącznie z chatbotem. Zapowiedział także, że aplikacja dla udziałowców w SGB-Banku zostanie udostępniona w najbliższym czasie. Takie narzędzie mogłoby w przyszłości ułatwić udział członków w życiu banku, w tym także w zebraniach, nie tylko poprzez tradycyjny model zebrań przedstawicieli.

Sławomir Grzelczak wskazał obszary, w których bankowość spółdzielcza powinna mocniej zaznaczyć swoją obecność: konsolidację kredytów, BNPL oraz obsługę obcokrajowców. W jego ocenie potrzebny jest w tych sprawach branżowy konsensus i wspólne podejście sektora. Podkreślił, że udział kredytów MŚP w portfelu banków spółdzielczych jest dobrze zbilansowany, natomiast niski poziom ukredytowienia w Polsce oznacza duży potencjał wzrostu. Rynek kredytowy zaczyna przyspieszać, a udział w walce o klienta wymaga odpowiednich narzędzi, szybkich decyzji kredytowych i sprawnych procesów. Sama relacyjność, choć nadal bardzo ważna, może już nie wystarczyć.

Paweł Bułgaryn zwrócił uwagę na szersze pytanie o przyszłość banków w świecie cyfrowych usług finansowych: czy banki nadal będą potrzebne do „bankowania”. W tym kontekście relacyjność pozostaje ważnym wyróżnikiem bankowości spółdzielczej, ale musi być rozumiana nowocześnie. Nie chodzi o przeciwstawianie człowieka technologii, lecz o takie wykorzystanie technologii, aby na końcu procesu nadal był człowiek — kompetentny, dostępny i zdolny odpowiedzieć na realne potrzeby klienta.

Czego możemy nauczyć się od europejskiej bankowości spółdzielczej?

Wystąpienie Daniela Quintena, Wiceprezesa Zarządu Bundesverband der Deutschen Volksbanken und Raiffeisenbanken koncentrowało się na znaczeniu europejskiej współpracy bankowości spółdzielczej oraz na pytaniu, czego polskie i zagraniczne środowiska spółdzielcze mogą uczyć się od siebie nawzajem. Punktem wyjścia była teza, że siłą banków spółdzielczych nie jest działanie w pojedynkę, lecz współpraca, wymiana doświadczeń i wspólne wzmacnianie głosu sektora. W tym kontekście przypomniano, że powstanie KZBS na początku lat 90. było odpowiedzią na potrzebę budowania silniejszej reprezentacji i współdziałania w czasie głębokich przemian ustrojowych, gospodarczych i społecznych.

Ważnym wątkiem wypowiedzi była tradycja ruchu spółdzielczego, odwołująca się do dorobku Friedricha Wilhelma Raiffeisena i Hermanna Schulzego-Delitzscha. Podkreślono, że choć realia gospodarcze są dziś zupełnie inne niż w XIX wieku, istota spółdzielczości pozostaje aktualna: wspólne działanie pozwala odpowiadać na problemy społeczne, zawodność rynku i głębokie zmiany strukturalne. Banki spółdzielcze przedstawiono jako sprawdzony model działania, wzmacniający demokrację, stabilność i zaufanie.

Wystąpienie mocno akcentowało również współczesne wyzwania: niepewność geopolityczną, kryzysy bezpieczeństwa, zmiany na rynku energii, presję demograficzną oraz rosnące zróżnicowanie rozwoju regionów. W tym kontekście banki spółdzielcze zostały pokazane jako instytucje szczególnie potrzebne w regionach — bliskie klientom, zakorzenione lokalnie i dobrze rozumiejące potrzeby MŚP, gospodarstw domowych oraz wspólnot lokalnych.

Istotnym elementem była krytyka nadmiernej biurokracji i złożoności regulacyjnej. Wskazano, że małe i średnie instytucje finansowe nie powinny być traktowane tak samo jak największe banki. Potrzebne jest podejście proporcjonalne, uwzględniające skalę działalności, poziom ryzyka i model biznesowy banków spółdzielczych. Tylko wtedy sektor będzie mógł zachować rentowność, stabilność i zdolność do realizacji swojej lokalnej misji.

Prelegent odniósł się także do rosnącej konkurencji ze strony fintechów, neobanków i platform inwestycyjnych. Podkreślono, że banki spółdzielcze muszą rozwijać nowe kompetencje i unowocześniać swoje usługi, ale powinny robić to w oparciu o własne mocne strony: członkostwo, lokalność, relacje i zaufanie. Wskazano również na potrzebę modernizacji modelu członkostwa oraz poszukiwania nowych obszarów działalności bliskich codziennym potrzebom klientów.

Konkluzją wystąpienia było przekonanie, że bankowość spółdzielcza potrzebuje nie tylko uznania politycznego, lecz także realnej przestrzeni do działania i rozwoju. Wspólna europejska droga, wymiana doświadczeń i solidarność sektora zostały przedstawione jako warunek dalszego wzmacniania bankowości spółdzielczej w Polsce, Niemczech i całej Europie.

Z kolei wystąpienie Michała Krakowiaka, Wiceprezesa Zarządu KZBS było poświęcone 35-letniej historii KZBS jako okresowi budowania wspólnoty, wzmacniania współpracy sektora oraz konsekwentnego uczestnictwa polskiej bankowości spółdzielczej w europejskiej rodzinie banków spółdzielczych.

Podkreślił, że już kilka miesięcy po powstaniu KZBS Izba przystąpiła do Europejskiego Stowarzyszenia Banków Spółdzielczych, czyli EACB. Był to ważny symbol powrotu polskich banków spółdzielczych do europejskiej wspólnoty, a zarazem wyraz otwartości partnerów zagranicznych na współpracę z Polską. Dowodem tej inkluzywnej postawy było m.in. zorganizowanie już w 1991 roku w Poznaniu międzynarodowej konferencji poświęconej bankowości spółdzielczej.

Michał Krakowiak przypomniał, że po 1990 roku zagraniczne grupy banków spółdzielczych — zwłaszcza niemieckie i holenderskie — były często traktowane przez polskie instytucje publiczne, takie jak NBP, BFG czy inne podmioty odpowiedzialne za kształtowanie systemu bankowego, jako istotne punkty odniesienia dla przemian w polskiej spółdzielczości bankowej. Modele te wydawały się atrakcyjne organizacyjnie i instytucjonalnie, jednak nie zawsze dostatecznie podkreślano, że ich siła wynikała nie tylko ze struktury, lecz także z głęboko zakorzenionej tożsamości spółdzielczej.

W tym kontekście wskazał, że jednym z istotnych kierunków zmian było odejście od zcentralizowanego modelu opartego wokół BGŻ i przejście do modelu zrzeszeniowego. Dzisiejszy kształt sektora — dwa zrzeszenia oraz systemy ochrony instytucjonalnej — jest efektem tych przemian. Warto jednak pamiętać, że sama struktura organizacyjna nie wystarcza. Równie ważne jest pielęgnowanie spółdzielczej tożsamości, która nadaje temu modelowi sens i odróżnia banki spółdzielcze od innych uczestników rynku finansowego.

Prelegent podkreślił, że pamięć o tej historii ma znaczenie nie tylko symboliczne. Banki spółdzielcze wnoszą realny wkład w różnorodność polskiego systemu bankowego, a jednocześnie są częścią szerszego europejskiego modelu finansowego opartego na lokalności, współpracy i odpowiedzialności. Dlatego obecność KZBS w strukturach EACB pozostaje dziś szczególnie ważna. To na poziomie instytucji europejskich zapadają bowiem najważniejsze decyzje dotyczące ram prawnych funkcjonowania sektora bankowego, a głos bankowości spółdzielczej powinien być w tych pracach wyraźnie słyszalny.

Małgorzata Matejkowska, Prezes Zarządu Kujawsko-Dobrzyńskiego Banku Spółdzielczego wspomniała wyjazdy studyjne organizowane przez KZBS do Włoch i do Niemiec, Tam tożsamość spółdzielcza jest bardzo podkreślana. Prezes wspomniała praktyczne działania, które podejmują zagraniczne banki dla pozyskania udziałowców. To nie tylko stypendia, ale też opieka prawna, zdrowotna, dbałość o holistyczny rozwój człowieka jako uczestnika ruchu spółdzielczego.

Wystąpienie Michała Wilka, Dyrektora Departamentu Pomocy i Restrukturyzacji Spółdzielni Systemu Ochrony Zrzeszenia BPS, koncentrowało się na znaczeniu silnej reprezentacji bankowości spółdzielczej — zarówno na poziomie krajowym, jak i europejskim.

Prelegent podkreślił, że doświadczenia zagranicznych zrzeszeń oraz systemów ochrony instytucjonalnej pokazują, jak ważne jest aktywne uczestnictwo w europejskiej debacie regulacyjnej. Banki spółdzielcze powinny mieć swoją reprezentację w Europie i na bieżąco śledzić kierunki zmian regulacyjnych. Brak takiej aktywności może prowadzić do niekorzystnych rozwiązań systemowych. Jako przestrogę wskazano przykłady rynków, na których model spółdzielczy uległ osłabieniu lub komercjalizacji — m.in. doświadczenia węgierskie, włoskie i hiszpańskie.

W tym kontekście Michał Wilk zaznaczył, że działanie poza wspólnymi strukturami zawsze niesie ze sobą ryzyko osłabienia głosu sektora. Dlatego tak ważna jest współpraca ponad podziałami — niezależnie od tego, czy dany bank funkcjonuje w jednym zrzeszeniu, w drugim, czy poza strukturami zrzeszeniowymi. W sprawach kluczowych dla przyszłości bankowości spółdzielczej sektor powinien mówić wspólnym głosem.

Prelegent zwrócił również uwagę na potrzebę lepszego pokazywania skali społecznej bankowości spółdzielczej. Warto mówić nie tylko o liczbie banków, ale także o liczbie udziałowców, członków i klientów. Dopiero taki obraz pokazuje rzeczywisty zasięg sektora oraz jego znaczenie dla lokalnych społeczności i polskiej gospodarki.

Ważnym wątkiem wystąpienia była także potrzeba dalszej profesjonalizacji i wzmacniania wspólnych rozwiązań. Michał Wilk wskazał, że warto rozważać większe ujednolicenie systemów informatycznych, wzorem rozwiązań funkcjonujących w zagranicznych grupach spółdzielczych. Takie działania mogłyby poprawić efektywność, bezpieczeństwo oraz zdolność banków spółdzielczych do odpowiadania na nowe wyzwania regulacyjne i technologiczne.

Prelegent docenił również znaczenie działań promujących głos bankowości spółdzielczej w debacie publicznej, w tym konferencję zorganizowaną 3 marca w Senacie RP przy współudziale KZBS. Podkreślił, że obecność sektora w takich miejscach jest potrzebna, ponieważ pozwala lepiej prezentować jego rolę, potrzeby i postulaty.

Podsumowując, Michał Wilk wskazał, że jednym z najważniejszych zadań na przyszłość jest odciążanie banków spółdzielczych z nadmiernych wymogów regulacyjnych oraz budowanie silnej, rozpoznawalnej reprezentacji ich interesów. Tylko wspólne, konsekwentne działanie może zapewnić sektorowi odpowiednią pozycję w krajowych i europejskich procesach decyzyjnych.

Tożsamość spółdzielcza jako odpowiedź na wyzwania przyszłości

Wystąpienie dr. Jana Oleszczuka-Zygmuntowskiego z PLZ Spółdzielni pt. „Tożsamość spółdzielcza: szanse i perspektywy” było poświęcone roli spółdzielczości we współczesnym świecie oraz możliwościom jej odnowienia w warunkach cyfrowej, społecznej i gospodarczej transformacji. Prelegent pokazał, że spółdzielczość nie jest wyłącznie historycznym modelem organizacji, lecz może być aktualną odpowiedzią na wyzwania związane z koncentracją władzy technologicznej, kryzysem zaufania, osłabieniem więzi społecznych i potrzebą odbudowy lokalnych wspólnot.

Ważnym punktem wystąpienia było przypomnienie polskich źródeł kooperatyzmu — od Stanisława Staszica, przez Edwarda Abramowskiego, po rozwój setek banków spółdzielczych i tysięcy spółdzielni w III RP. Spółdzielczość została przedstawiona jako praktyczny model współdziałania, oparty na zaufaniu, kapitale społecznym, synergii i odpowiedzialności za wspólnotę.

Prelegent zwrócił uwagę, że w epoce sztucznej inteligencji szczególnego znaczenia nabiera pytanie o kontrolę nad technologią, danymi i relacjami społecznymi. W tym kontekście spółdzielczość może być alternatywą wobec dominacji globalnych platform, ponieważ opiera się na członkostwie, demokratycznej kontroli, współodpowiedzialności i trosce o lokalną społeczność.

W wystąpieniu podkreślono również potrzebę regeneracji spółdzielczości poprzez powrót do jej siedmiu zasad: dobrowolnego i otwartego członkostwa, demokratycznej kontroli, ekonomicznego uczestnictwa członków, autonomii, edukacji, współpracy między spółdzielniami oraz troski o społeczność lokalną. To właśnie te zasady mogą stać się podstawą nowoczesnej, rozpoznawalnej i atrakcyjnej tożsamości spółdzielczej — także dla młodszych pokoleń.

Istotną część prezentacji poświęcono praktycznym przykładom nowych narzędzi i inicjatyw, takich jak Platforma Lokalnych Zasobów, Regenerator Miast czy koncepcja „spółdzielczego BLIKa”. Pokazują one, że innowacja w spółdzielczości nie musi oznaczać jedynie nowinki technologicznej, lecz może prowadzić do zmiany reguł działania, budowania nowych relacji i wzmacniania lokalnej gospodarki.

Konkluzją wystąpienia było przekonanie, że tożsamość spółdzielcza może być propozycją lepszego modelu rozwoju — bardziej wspólnotowego, odpowiedzialnego i odpornego. Warunkiem jest jednak aktywna współpraca, odwaga w odświeżaniu form działania oraz zdolność łączenia tradycji spółdzielczej z nowoczesnymi technologiami.

Wspólna przyszłość bankowości spółdzielczej

Konferencja „Biznes i tożsamość – wspólnie tworzymy przyszłość bankowości spółdzielczej” pokazała, że rozmowa o przyszłości sektora nie może ograniczać się wyłącznie do technologii, wyników finansowych czy regulacji. Równie ważne pozostaje pytanie o sens i odrębność modelu spółdzielczego.

Zamykając konferencję, Prezes Zarządu KZBS prof. Małgorzata Iwanicz-Drozdowska podkreśliła, że jednym z najważniejszych wyzwań stojących dziś przed bankami spółdzielczymi jest umiejętne połączenie nowoczesnego, efektywnego biznesu z wartościami, które od lat stanowią fundament ich działania: lokalnością, odpowiedzialnością, współpracą i zaufaniem. To właśnie te cechy nie powinny być traktowane wyłącznie jako element tradycji, lecz jako realna przewaga konkurencyjna na przyszłość. Technologia ma wspierać banki spółdzielcze, wzmacniać ich relacje z klientami i usprawniać codzienne działanie — nie zastępować człowieka ani osłabiać spółdzielczego charakteru sektora.

Serdecznie dziękujemy Partnerom wydarzenia: