Koncepcja Rozwoju Kraju 2050
Na stronie internetowej Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej upubliczniono dokumentu pod nazwą „Koncepcja Rozwoju Kraju 2050” (KRK 2050), opracowywany wspólnie z Instytutem Rozwoju Miast i Regionów oraz Instytutem Ochrony Środowiska. Celem tej publikacji jest kontynuowanie kolejnej fazy konsultacji publicznych nad jego ostatecznym kształtem. W lipcu będzie miała miejsce konferencja finalizująca proces przygotowań ostatecznej wersji dokumenty. Uczestnikiem jednego z poprzednich etapów konsultacji społecznych, wśród szerokiego kręgu interesariuszy i partnerów społecznych, był także KZBS. Istnieje obecnie możliwość włączenia się i przekazania swoich uwag do projektu poprzez stronę internetową Ministerstwa Funduszy lub ewentualnie za pośrednictwem KZBS, do czego zachęcamy.
Koncepcja Rozwoju Kraju 2050 (KRK 2050) to dokument wizyjny, który będzie kierunkowskazem w zarządzaniu rozwojem Polski. Koncepcja ma stać się dokumentem łączącym planowanie społeczno-gospodarcze z przestrzennym. W przestrzeni zachodzi większość procesów rozwojowych, które bezpośrednio lub pośrednio kształtują nasze środowisko życia.
„Koncepcja Rozwoju Kraju 2050” stanowi niecodzienne połączenie wyników wielu badań, analiz i diagnoz, które złożyły się na wielopłaszczyznową prognozę kierunków rozwoju naszego kraju i rekomendowane strategie działań w perspektywie 30 lat. Podczas jej tworzenia zastosowano nowatorski sposób konsultacji projektu, wykorzystując partycypację społeczną na wszystkich etapach prac nad KRK 2050, tj. zachęcenie i włączenie w dyskusje, warsztaty, badania, itp., bardzo licznej i zróżnicowanej grupy interesariuszy (administracja, samorządy, środowiska naukowe, NGO, organizacje branżowe, młode pokolenie). Dzięki temu KRK 2050 jest praktycznie współtworzona przez wszystkich uczestników, a nie przygotowana przez wąskie grono specjalistów i zrecenzowana w drodze konsultacji społecznych.
Po zamknięciu etapu konsultacji, projekt ma trafić pod obrady Rady Ministrów. Zgodnie z ustawą o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, KRK 2050 jako dokument z długim horyzontem czasowym, będzie aktualizowana, wówczas gdy wystąpią znaczące zmiany trendów rozwojowych w kraju lub na świecie.
Treść dokumentu rzuca nowe światło na niezwykłe procesy transformacyjne których skumulowane oddziaływanie, odmieni znacząco środowisko, w którym obecnie funkcjonujemy. Dotyczy to w dużej mierze warunków funkcjonowania sektora banków spółdzielczych, jako integralnej części infrastruktury lokalnej przestrzeni. Z tego względu warto w miarę możliwości wziąć udział w tych konsultacjach.
Poniżej kilka informacji przybliżających istotę tego opracowania:
Struktura Koncepcji Rozwoju Kraju 2050 jest efektem zastosowania holistycznego myślenia o roli planowania długofalowego, które byłoby kierunkowskazem w zarządzaniu rozwojem Polski. Koncepcja polega na połączeniu w tym dokumencie planowania społeczno-gospodarczego z przestrzennym przy uwzględnieniu wymiaru instytucjonalnego oraz środowiskowego. Większość procesów rozwojowych, które bezpośrednio lub pośrednio kształtują nasze środowisko życia, zachodzi bowiem w szeroko rozumianej wielowymiarowej przestrzeni. Dokument miałby umożliwić najlepsze wybory strategiczne w perspektywie nadchodzącego ćwierćwiecza, w ramach średniookresowych strategii i polityk publicznych, wdrażanych przez rząd na poziomie centralnym, samorząd terytorialny oraz innych interesariuszy procesów rozwojowych. KRK 2050 jest więc swoistym drogowskazem dla planowania rozwoju państwa i jego zasobów, dostarczającym szerokich kontekstów ogólnych i specjalistycznych w wydłużonej do ćwierćwiecza perspektywie czasowej wraz ze wskazaniem rekomendowanych z odpowiednim wyprzedzeniem koncepcji polityk publicznych. Z uwagi na szybko zachodzące zmiany istnieje konieczność nieustannego dostosowywania działań do zmieniających się realiów. Zdaniem autorów, zachowanie Polski i całej planety dla przyszłych pokoleń, stanowi egzystencjalne wyzwanie planowania strategicznego. Koncepcja Rozwoju Kraju 2050 jest próbą odpowiedzi na to zagrożenie. Projekt identyfikuje kluczowe światowe i krajowe trendy kształtujące przyszłość w sferze społecznej, gospodarczej, środowiskowej i przestrzennej. Wskazuje zestaw najważniejszych wyzwań rozwojowych, z jakimi mierzy i mierzyć się będzie Polska. Ponadto formułuje możliwe scenariusze rozwojowe oraz rekomenduje strategiczne wybory w ramach polityk publicznych w perspektywie roku 2050.
Ważnym założeniem w pracach nad dokumentem było określenie kluczowych wartości, na których w naszym kręgu cywilizacyjnym opieramy rozumienie procesu rozwoju. Wartości te stworzyły ramy odniesienia dla oceny wpływu i konsekwencji dokonujących się zmian rozwojowych oraz dla sformułowania kluczowych wyzwań zagrażających uznawanym wartościom.
Za podstawowe wartości w procesie rozwoju, przyjęto:
- demokratyczne państwo prawa;
- integrację, inkluzywność i solidarność społeczną;
- czyste środowisko, jako prawo podstawowe każdej jednostki;
- gospodarkę odpowiedzialną społecznie, gdzie zysk nie jest jedynym celem;
- ład przestrzenny, jako dobro wspólne o ograniczonym zakresie.
Potrzeba wypracowania wspólnego dokumentu osadzonego na powyższych wartościach wynikała z wniosków płynących z analiz systemu zarządzania rozwojem w Polsce. Uwidoczniła się bowiem potrzeba ujęcia w jednym dokumencie tematyki społeczno-gospodarczej oraz przestrzennej i środowiskowej – do tej pory funkcjonujących w odrębnych dokumentach, strategiach i funkcjonalnie rozpisanych na wiele niespójnych ze sobą działań resortowych. Celem jest stworzenie systemu zintegrowanego zarządzania rozwojem kraju, adekwatnego do nowego paradygmatu rozwoju. Podłoże do tego ma stanowić Koncepcja Rozwoju Kraju do 2050 r. i Model Struktury Przestrzenno-Funkcjonalnej Kraju w ramach szerszego projektu pn. Gospostrateg.
Z tego względu dokument integruje niemal wszystkie obszary aktywności nowoczesnego państwa w perspektywie 2050. Są to kwestie demograficzne, edukacja, praca i rynek pracy, relacje społeczne, w tym koncepcje partycypacji, aspekty jakości życia, kultura, miasta i samorządy, transformacja gospodarki, w tym energetyki, blok zagadnień środowiska naturalnego i bioróżnorodności, kwestie limitowanych zasobów naturalnych, zielona transformacja i ochrona przestrzeni. Ponadto cały blok dotyczy nowych technologii. Listę dopełnia kontekst zagadnień w ujęciu globalnym i regionalnym – Świat, Europa i Polska.
Dokument ten w sposób całościowy prezentuje wizję Polski nowoczesnej, konkurencyjnej, bezpiecznej, stwarzającej każdemu dogodne warunki rozwoju i ułożenia sobie z pomocą państwa wartościowego życia. Aby jednak to mogło się ziścić, potrzebny jest ogromny wysiłek transformacyjny na wszystkich wymienionych obszarach. Jest on niezbędny w sposób szczególny, jak się wydaje, w obszarze szeroko rozumianej kultury i edukacji z naciskiem na kompetencje obywatelskie i społeczne, których głęboki niedostatek diagnozują liczne badania.
Z uwagi na przekrojowe ukazanie wszystkich kluczowych megatrendów, nurtów transformacji i modelu adaptacji, dokument z tego chociażby względu może być interesujący i praktycznie przydatny przy pracach nad nowymi strategiami w bankach zrzeszających i spółdzielczych.