Ważny głos z Bazylei: regulacje dla małych banków powinny być prostsze i proporcjonalne

Financial Stability Institute (FSI), działający przy Banku Rozrachunków Międzynarodowych (BIS), opublikował raport „Simple, resilient and proportional: revisiting regulation for small banks”, poświęcony zasadzie proporcjonalności w regulacjach ostrożnościowych dotyczących małych banków. To ważny głos z Bazylei w toczącej się w Europie dyskusji o potrzebie uproszczenia i lepszego dostosowania regulacji do skali, modelu działalności i profilu ryzyka małych banków. Autorzy podkreślają, że mniejsze instytucje różnią się od dużych banków zakresem działalności, stopniem złożoności i profilem ryzyka, a jednocześnie odgrywają istotną rolę w lokalnych gospodarkach, koncentrując się m.in. na obsłudze gospodarstw domowych i małych przedsiębiorstw.

FSI wskazuje, że regulacje powinny uwzględniać wielkość banku, złożoność jego działalności oraz profil ryzyka. Celem proporcjonalności nie powinno być jednak samo łagodzenie wymogów, lecz stworzenie systemu, który pozostaje jednocześnie prosty i zapewnia odpowiednią odporność banków. Uproszczeniom powinny więc towarzyszyć odpowiednio dobrane kryteria kwalifikacyjne i zabezpieczenia. 
Raport porównuje rozwiązania stosowane w sześciu jurysdykcjach (Unii Europejskiej, Stanach Zjednoczonych, Szwajcarii, Wielkiej Brytanii, Chinach i Brazylii). Pokazuje przy tym, że poszczególne systemy bardzo różnie realizują zasadę proporcjonalności. W USA i Szwajcarii dla określonych małych banków stosowane są uproszczone rozwiązania oparte na wskaźniku dźwigni, Wielka Brytania i Chiny upraszczają wybrane elementy wymogów kapitałowych, natomiast w Brazylii zakres uproszczeń jest bardziej ograniczony. 
Na szczególną uwagę zasługuje ocena podejścia Unii Europejskiej, gdzie proporcjonalność koncentruje się przede wszystkim na ograniczaniu obciążeń związanych ze sprawozdawczością i ujawnieniami, podczas gdy wymogi dotyczące kapitału, dźwigni i płynności pozostają w dużej mierze podobne dla banków różnej wielkości. Zdaniem autorów istnieją zatem różne możliwości pogodzenia prostszych regulacji z zachowaniem odpowiedniego poziomu odporności sektora. 

KZBS również wskazuje na potrzebę większej proporcjonalności 

Tematyka ta jest od dłuższego czasu przedmiotem działań Krajowego Związku Banków Spółdzielczych. W marcu 2026 r. KZBS opublikował raport „Uproszczenie regulacji dla małych banków w Europie i USA – stan obecny, planowane działania i postulaty”. Opracowanie przedstawia m.in. rozwiązania funkcjonujące w Szwajcarii, Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych, działania podejmowane i planowane w Unii Europejskiej oraz możliwe kierunki uproszczeń regulacyjnych dla małych banków w Polsce. 
Raport KZBS wskazuje, że zasada proporcjonalności powinna w większym stopniu znajdować praktyczne odzwierciedlenie w regulacjach dotyczących małych i niezłożonych instytucji, w tym banków spółdzielczych. Publikacja BIS/FSI wzmacnia tym samym międzynarodową dyskusję dotyczącą problemu, na który KZBS zwraca uwagę także na forum krajowym i europejskim. 
 
Raport BIS/FSI „Simple, resilient and proportional: revisiting regulation for small banks”: https://www.bis.org/publications/fsi-insight-78-simple-resilient-and-proportional-revisiting-regulation-small-banks    

Raport KZBS „Uproszczenie regulacji dla małych banków w Europie i USA”: https://kzbs.pl/raporty--opracowania.htm l