Bankowość bez barier - EACB o Europejskim Akcie o Dostępności
W dobie cyfryzacji zapewnienie równego dostępu do usług bankowych, zwłaszcza dla osób z niepełnosprawnościami, stało się kluczowym wyzwaniem. Banki spółdzielcze, głęboko zakorzenione w lokalnych społecznościach i działające zgodnie z wartościami takimi jak solidarność i bliskość, traktują dostępność jako swój priorytet. Od lat wdrażają rozwiązania zwiększające dostępność – od udoskonaleń w bankomatach po dostosowane aplikacje mobilne. Nowym standardem stało się dostosowanie działalności do wymogów Europejskiego Aktu o Dostępności (dyrektywa 2019/882), który w pełni obowiązuje od 28 czerwca 2025 roku. Dla banków spółdzielczych to nie tylko obowiązek prawny, lecz także wyraz misji: budowania bankowości dostępnej dla każdego.
3 pytania do Any Gallego, dyrektor generalnej ds. sprawiedliwości i konsumentów w Komisji Europejskiej
- Europejski akt w sprawie dostępności zaczął obowiązywać 28 czerwca 2025 r. Czy mogłaby Pani pokrótce przypomnieć, czemu ma on służyć?
28 czerwca w całej UE wszedł w życie tak zwany „Europejski akt w sprawie dostępności” (EAA). Od tego czasu kluczowe produkty i usługi, takie jak telefony, komputery, e-booki, usługi bankowe i komunikacja elektroniczna, muszą być dostępne dla osób niepełnosprawnych. Te kluczowe produkty i usługi zostały starannie wybrane i są niezbędne do zapewnienia udziału osób niepełnosprawnych we wszystkich dziedzinach życia, w tym w świecie cyfrowym, gospodarce, pracy, edukacji, zatrudnieniu i administracji publicznej online. Dyrektywa obejmuje produkty, które mają zasadnicze znaczenie dla dostępu do podtawowych usług internetowych banków spółdzielczych, takich jak terminale płatnicze, bankomaty, komputery i telefony. Obejmuje również usługi bankowości konsumenckiej i handlu elektronicznego, które są szczególnie istotne dla banków spółdzielczych. Zachęcamy czytelników do zapoznania się zarówno z Dyrektywą, jak i odpowiednimi przepisami krajowymi, które ją transponują.
Przedsiębiorstwa świadczące usługi bankowości konsumenckiej na rynku UE, oprócz ogólnych wymogów dostępności odnoszących się do wszystkich usług (określonych w sekcji III załącznika I do EAA), muszą spełniać wymogi ustanowione specjalnie dla tych usług, określone w sekcji IV lit. (e) załącznika, a mianowicie:
(i) zapewnienie metod identyfikacji, podpisów elektronicznych, bezpieczeństwa i usług płatniczych, które są postrzegalne, funkcjonalne, zrozumiałe i solidne;
(ii) zapewnienie, że informacje są zrozumiałe, nie przekraczając poziomu złożoności wyższego niż B2 (średniozaawansowany) Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego.
Konsumenci, osoby niepełnosprawne i ich organizacje będą miały możliwość składania skarg przed krajowymi organami administracyjnymi lub sądami przeciwko przedsiębiorstwom, które nie wdrażają tych nowych zasad, z potencjalnymi karami. Dostępność nie jest już celem aspiracyjnym, ale konkretnym prawem.
- Europejski akt w sprawie dostępności to dokument o bardzo szerokim zakresie. Możemy sobie wyobrazić, że był to akt prawny trudny do sformułowania i wdrożenia, w który zaangażowanych było wiele różnych właściwych organów krajowych. Jakie były główne wyzwania związane z przygotowaniami do wdrożenia i jak sobie z nimi poradziliście?
Rzeczywiście, negocjowanie ustawy zajęło dużo czasu. Komisja przedstawiła swój wniosek w 2015 r. Po intensywnych negocjacjach z Parlamentem Europejskim i Radą, które wspólnie stanowią prawo UE, akt został ostatecznie przyjęty w 2019 r. Kraje UE miały jeszcze trzy lata na transpozycję przepisów do 2022 r., a kolejne trzy lata na przygotowanie się do ich stosowania od 28 czerwca tego roku. Ponieważ ustawa ma wpływ na szeroką gamę produktów i usług, kraje UE musiały wyznaczyć jeden główny punkt kontaktowy, który koordynowałby proces i składał sprawozdania Komisji. Prowadziliśmy żywe dyskusje z państwami członkowskimi, aby wesprzeć ich transpozycję. Do tej pory wszystkie kraje UE poinformowały, że dokonały transpozycji aktu, a my oceniamy, czy ich transpozycja jest rzeczywiście kompletna, poprawna i prawnie uzasadniona. Komisja zwróciła się również do organizacji odpowiedzialnych za wydawanie norm branżowych (takich jak CEN, Cenelec i ETSI) o dokonanie przeglądu szeregu zharmonizowanych norm europejskich w celu wsparcia wdrażania wymogów dostępności. Stworzyliśmy również centrum zasobów o nazwie „AccessibleEU”, aby wspierać firmy i organizacje odpowiedzialne za wdrażanie nowych przepisów.
- Komisja powołała grupę roboczą złożoną z przedstawicieli organów nadzoru rynku i innych zainteresowanych stron, w tym organizacji osób niepełnosprawnych. Czy mogłaby Pani podać więcej szczegółów na temat tej grupy roboczej, w tym jej celów i bieżących inicjatyw?
Nasza rola wspierająca nie kończy się z chwilą wejścia aktu w życie. Komisja jest obecnie na końcowym etapie tworzenia grupy roboczej wymaganej przez dyrektywę. Artykuł 28 europejskiego aktu w sprawie dostępności zawiera szczegółowe informacje na temat składu grupy: składa się ona z przedstawicieli organów nadzoru rynku, organów odpowiedzialnych za zgodność usług i odpowiednich zainteresowanych stron, w tym przedstawicieli osób niepełnosprawnych. Grupa musi ułatwiać wymianę informacji i najlepszych praktyk między organami i odpowiednimi zainteresowanymi stronami, wspierać współpracę między nimi i doradzać Komisji. Oczekujemy, że pierwsze spotkanie odbędzie się jesienią.
Refleksje od Odile Regnier, Przewodniczącej grupy roboczej EACB ds. polityki konsumenckiej i dyrektor ds. UE, Confédération Nationale du Crédit Mutuel
Banki spółdzielcze są głęboko zaangażowane w promowanie dostępności swoich usług. Wykazały się silną inicjatywą, aktualizując swoje praktyki w zakresie dostępności na długo przed wejściem w życie Europejskiego Aktu w sprawie Dostępności (EAA). W rzeczywistości wiele z nich podjęło już własne, przyszłościowe wysiłki zainspirowane inicjatywami państw członkowskich, które położyły podwaliny pod dzisiejsze zmieniające się standardy.
Przygotowując się do zgodności z EAA, banki spółdzielcze ulepszyły swoje praktyki, na przykład poprzez:
· Opracowywanie kompleksowych polityk i standardów procesów
· Wprowadzanie nowych produktów, takich jak konto bankowe dostosowane do poprawy dostępu dla osób z ograniczeniami funkcjonalnymi lub żyjących z umiarkowaną lub znaczną niepełnosprawnością lub niesamodzielnych, pod warunkiem posiadania Europejskiej Karty Osoby Niepełnosprawnej
· Prowadzenie dedykowanych sesji szkoleniowych i webinariów dla pracowników
· Modernizacja instytucjonalnych stron internetowych w celu poprawy użyteczności
· Modernizacja platform internetowych i mobilnych
· Zwiększenie dostępności bankomatów - w tym poprawa funkcjonalności ekranu, kontrastu kolorów, rozmiarów czcionek i aktualizacji stanu maszyny.
Wprowadzenie tych nowych ram regulacyjnych oznacza pozytywną zmianę w kierunku bardziej dostępnych usług bankowych. Jednocześnie ich szeroki, międzysektorowy charakter stanowi krzywą uczenia się, szczególnie w przypadku braku szczegółowych wytycznych interpretacyjnych.
Na przykład pojęcie usług świadczonych po 28 czerwca 2025 r. (zgodnie z art. 2, w którym widzimy, że EAA ma zastosowanie zarówno do produktów, jak i usług świadczonych konsumentom po 28 czerwca 2025 r.) rodzi kilka pytań, ponieważ nie jest jasne, czy odnosi się wyłącznie do nowych usług, które nie istniały przed tą datą, subskrypcji dokonanych po tej dacie na usługi już wcześniej świadczone, czy też usług wcześniej świadczonych, ale zmodyfikowanych od tej daty.
Mniejsze i mniej złożone instytucje mogą napotkać dodatkowe przeszkody ze względu na ograniczone zasoby wewnętrzne lub wyspecjalizowane działy. W związku z rosnącymi kosztami przestrzegania różnych przepisów UE, ważne jest, aby organy krajowe pamiętały o tych realiach, zwłaszcza w kontekście art. 30 EAA dotyczącego kar.
Na szczęście narzędzia takie jak wymogi dostępności dla produktów i usług ICT (EN 301 549) okazują się ważne w pomaganiu bankom spółdzielczym we wdrażaniu wymogów EAA w praktyce. Standard ten służy jako cenne źródło informacji i powinien pozostać dobrowolny.
Warto jednak zauważyć, że różne daty wdrożenia EAA (2025 r.) i nadchodzącej normy EN 301 549 (2026 r.) zgodnie z wymogami EAA mogą powodować dodatkową trudność. Wyjaśnienie jego związku z wytycznymi dotyczącymi dostępności treści internetowych (WCAG 2.1) również zwiększyłoby jego użyteczność.
Pomimo tych wyzwań, banki spółdzielcze pozostają silnie zaangażowane we włączanie dostępności do sedna swojej działalności - i nadal dają przykład, czyniąc bankowość inkluzywną.
Źródło: EACB
Przekład na język polski: KZBS