Banki – nowe wyzwania w kryzysowej rzeczywistości
Można zaryzykować twierdzenie, że w ciągu 30-lecia, jakie upłynęło od czasu transformacji systemowej, sektor bankowy nigdy nie był w tak skomplikowanym położeniu jak obecnie. Stoją przed nim cztery potężne wyzwania.
Po pierwsze, pandemia i możliwa recesja ze wzrostem zagrożonych kredytów i niskimi stopami procentowymi. Po drugie, ryzyko poważnych strat z tytułu unieważniania przez sądy kredytów frankowych. Po trzecie, rozrastające się regulacje sektorowe. I po czwarte, konkurencja ze strony zwinnych i ambitnych firm technologicznych świadczących usługi finansowe. Banki muszą powściągnąć ambicje i pogodzić się z faktem, że rzeczywistość bezpowrotnie się zmieniła i nie wrócą już miliardowe zyski notowane na początku lat 2000.
Rok 2020 będzie obfitował w wyzwania i zdeterminuje rozwój sytuacji w dalszej perspektywie. Analitycy prognozują na koniec 2020 r. wynik finansowy netto poniżej 2 mld zł, podczas gdy dla porównania w 2019 r. sektor wypracował łącznie 14,2 mld zysku netto. Gdyby ten scenariusz miał się ziścić, byłby to najsłabszy rok nie tylko od 2009 r., gdy wynik sektora wyniósł 8,7 mld zł, ale prawdopodobnie także od 2003 r. (2,3 mld zł), a w skrajnym przypadku nawet od 1993 r., który sektor bankowy zamknął z ujemnym wynikiem.
Kwietniowe odbicie na GPW ominęło banki
Obecne położenie banków znajduje odzwierciedlenie w ich notowaniach giełdowych. Indeks WIG-Banki stracił od początku roku niemal 40 proc., cofając się do poziomu sprzed 12 lat. Kwietniowe odbicie ominęło banki. Stosunkowo najmniej, choć wciąż mocno, ucierpiał ING Bank Śląski. Natomiast najcięższe straty ponieśli akcjonariusze Millennium, którego walory w szczytowym punkcie bessy pikowały o 55 proc. Wskaźnik ceny do wartości księgowej banków notowanych na GPW, z wyjątkiem chlubnie wyróżniającego się ING Banku Śląskiego, kształtuje się obecnie poniżej 0,7. Teoretycznie świadczy to o głębokim niedowartościowaniu, ale trudno się dziwić awersji inwestorów, biorąc pod uwagę, jak sytuacja makroekonomiczna związana z COVID-19 wpłynęła na pogorszenie wyników finansowych w sprawozdaniach za pierwszy kwartał. Tu, znowu, najmniejszy spadek zysku netto rok do roku (18 proc.) raportował ING, a najwyższy (aż 89 proc.) – Millennium. Zapewne ów dramatyczny wynik skłonił zarząd Millennium do publikacji nieobowiązkowego raportu za drugi kwartał, w którym wypadł on lepiej, zmniejszając ujemną różnicę zysku rok do roku do 69 proc. Pozostałe banki przyjęły pozycję wyczekującą i zapewne opublikują dopiero raporty półroczne.
W sprawozdaniach za pierwszy kwartał banki uwzględniły rezerwy, niektóre prawdopodobnie z naddatkiem, na straty generowane przez kredyty, których ściągalność pogorszy się w związku z pandemią COVID-19. Jednak wpływ obniżki stóp procentowych uwidoczni się od drugiego kwartału, a więc trzeba poczekać do jesieni na sprawozdania półroczne. Dochody odsetkowe z kredytów wciąż stanowią trzon (w 2019 r. niemal 70 proc.) dochodów z działalności bankowej. Aby ożywić koniunkturę, Rada Polityki Pieniężnej trzykrotnie obniżała w 2020 r. stopy procentowe (na koniec lipca stopa referencyjna wynosi 0,1 proc). Analitycy branży szacują, że spadek marży odsetkowej ujmie bankom średnio 20 proc. wartości wyniku finansowego na koniec 2020 r. Banki liczyły, że powetują straty wzrostem dochodów pozaodsetkowych, ale wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE (TSUE) w sprawie kredytów konsumenckich, nakazujący proporcjonalny zwrot kosztów (prowizji, opłat manipulacyjnych, ew. ubezpieczenia) w przypadku wcześniejszej spłaty, najpewniej zniweczy te plany.
Cały artykuł dostępny jest na obserwatorfinansowy.pl